Peter Meij op kop in stuurgroep Tour de Force
‘Fietsen lost veel maatschappelijke problemen in een keer op’
Soms lijkt het erop dat we in de vele groene en duurzame ambities die we in bestuurlijk Nederland hebben, de meest voor de hand liggende oplossing vergeten: de fiets. Willen we ons land mobiel, leefbaar en gezond houden dan moeten we investeren in fietsinfrastructuur en stallingsruimte en meer doen om mensen op de fiets te krijgen. De Tour de Force – waarin overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen samenwerken – wil met het ‘Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF)’ de kracht van de fiets maximaal benutten bij het oplossen van diverse maatschappelijke opgaven.
In april nam Peter Meij het stuur van de leiding van de Tour de Force over van Henk Brink die dat sinds 2017 deed. Beide zijn vertrouwde gezichten en ultieme kilometervreters als het gaat om de ambitie om Nederland minimaal 20% meer te laten fietsen in 2027. Maar wat we bij deze kopmannen-wisseling toch echt nog willen weten is: wat ziet Henk – bestuurlijk actief als gedeputeerde Drenthe en IPO-vertegenwoordiger – als mijlpalen wanneer hij over zijn schouder kijkt? En waar is volgens Peter – sinds 2021 onderdeel van de Tourleiding en actief als wethouder in Ridderkerk – nog meer winst te behalen? We treffen dit duo ergens in het midden van het land. De heren keuvelen wat bij de start. Maar als de thee en het bruiswater op tafel staan, gaat Henk enthousiast van start.
Mindset
“Wat mijn voorzittersperiode gekenmerkt heeft? Het NTF natuurlijk, daar ben ik trots op. Het viel echt niet altijd mee om de neuzen dezelfde kant op te krijgen, maar onze blik op de toekomst is opvallend helder. We schetsen in dat document onze visie op het fietsen in Nederland in 2040. En vooral ook op welke manier de fiets kan bijdragen aan de maatschappelijke opgaven en welke investeringen er nodig zijn tot dat moment. De fiets wordt onderschat. Zo levert fietsen een enorme positieve bijdrage aan het fysieke en geestelijke welzijn van mensen. Die 1 miljoen woningen die we willen bouwen, kunnen we grotendeels met de fiets bereiken. En dat kan zeker in combinatie met het OV, want de fiets en het OV zijn een ijzersterke en belangrijke combinatie. Door de ruimtebesparing en positieve effecten van fietsen voor het milieu kunnen we ook veel binnenstedelijke ontwikkelingsopgaves vlottrekken. We kunnen echt nog veel meer fietsen dan we nu doen. Van alle ritjes korter dan 7,5 kilometer, gaat nog 50% met de auto. Terwijl deze ritjes vaak prima te fietsen zijn, en elektrisch niet eens met een natte rug. Vroeger fietste ik als jochie kilometerslang naar school. Dat doe ik nog steeds zoveel mogelijk, nu naar kantoor. Goed voor de mindset, even lekker het hoofd leegmaken. Maar laten we wel iedereen daarin meenemen. Dat is pas echt inclusief. Delen van onze maatschappij zijn niet met de fiets opgegroeid. Die pakken de bus of scooter. Of ze worden gehaald en gebracht. Het wordt serieus tijd dat we daar eens anders naar kijken.”
‘Het is mooi dat we met alle organisaties die bij de fiets betrokken zijn de toekomst tot 2040 helder in kaart hebben kunnen brengen’
Infrastructuur
Peter schakelt door: “Om echt een ‘Schaalsprong Fiets’ te bereiken hebben we structuurverbeteringen en aanzienlijke investeringen nodig. Dit betekent een goede en veilige fietsinfrastructuur, zoals bredere fietspaden, veilige oversteekplekken, fietsenstallingen, fietsbruggen bij barrières zoals snelwegen en waterwegen en goede fietsverbindingen tussen stad en dorp. Hiervoor zijn Rijksoverheid, provincie, vervoerregio en gemeente samen aan zet. Dat dit nodig is, blijkt ook al wel uit het feit dat er vorig jaar ruim 1 miljard is gereserveerd voor de fiets in het borgen van de goede bereikbaarheid van nieuw te bouwen woningen. Gemeentes en provincies investeren zelf natuurlijk al behoorlijk in fietsinfrastructuur en verkeersveiligheid. En het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft, mede door de inzet van Vivianne Heijnen, nu voor het eerst ook structureel en jaarlijks 6 miljoen voor de fiets opgenomen in de begroting. Je kunt dat op twee manieren zien. Enerzijds is het veel te weinig voor de ambities die we hebben, anderzijds is het wél positief dat er nu voor het eerst structureel eigen budget voor de fiets wordt gereserveerd vanuit het Rijk. Ik zie het als een aanmoediging voor zaken waar ik de komende jaren aan wil bijdragen.”
‘Er zal veel meer geld op de plank moeten komen voor een veilige fietsinfrastructuur’
Fietsactivisme
Het besturen zit Peter in het bloed, want al snel legt hij zijn prioriteiten op tafel: “Mijn eerste punt is wat ik in ons Tourleiding-overleg weleens ‘fietsactivisme’ noem. De Tour de Force bestaat uit zoveel belangenorganisaties en kennisinstituten dat we door een goed samenspel het fietsgebruik in Nederland daadwerkelijk naar een hoger plan kunnen tillen. Scherp zijn op nieuw overheidsbeleid, actief en gecoördineerd een bijdrage leveren én elkaar wat gunnen. Vanuit één belang, ambassadeur zijn. Punt twee is de verkeersveiligheid. Denk aan bredere fietspaden, maar heb ook oog voor de verschillende soorten verkeer op het fietspad. Hoe kunnen een e-bike en een bakfiets samen over één fietsstrook? Als derde punt moet er meer aandacht komen voor betere spreiding van de investeringen tussen de Randstad en daarbuiten. En als laatste, vierde punt zou ik graag wat willen doen aan de vervoersongelijkheid waar Henk het ook al over had. Hele grote groepen mensen fietsen nog niet. Soms uit schaamte of onbekendheid en misschien is het gemakzucht of ‘niet cool’. Daar hebben we echt werk om bijvoorbeeld nog meer jongeren en ouderen te laten ‘opstappen’. Fietsen is gezond, ontspannend en het verbindt. Letterlijk en figuurlijk. Nederland is een fietsland. Daar zal voorlichting, training en stimuleringsbeleid wat aan moeten doen. In dit kader is het ook mooi dat de Rijksoverheid met de campagne ‘Kort ritje: da’s zo gefietst!’ een morele en integrale oproep doet om meer de fiets te pakken. ”
Samen werken
Nederland telt meer fietsen dan inwoners. Van driewieler, fiets, racefiets, mamafiets, elektrische fiets, OV-fiets tot een swapfiets. “Er ligt een unieke kans om met elkaar de maatschappelijke voordelen van de fiets beter te benutten. Gezond, schoon en bereikbaar. De fiets betekent vrijheid en zelfstandigheid voor velen. Daarnaast geeft de fiets ook onze groene economie wind mee met maar liefst 13.000 voltijdsbanen in productie, verkoop en verhuur.” Peter Meij en Henk Brink zijn het roerend met elkaar eens: ”Samen werken, is samen meer bereiken. En dat is nou precies de kracht van de Tour de Force!”